Vertel me alles (dites-moi tout!)

In mijn praktijk komen veel mensen die in hun leven slachtoffer zijn geweest van geweld of verlies. Juist mensen die, net als ik, zich na deze ervaringen redelijk tot goed hebben gered in hun leven worden later in hun leven vaak alsnog geconfronteerd met hun vroegere ervaringen. Dat kan zijn in onverwachte conflicten, ‘overdreven’ gevoelens van bedreigd voelen of onverklaarbare lichamelijke klachten. Regelmatig zegt iemand na een eerste gesprek, de intake, dat alleen het uitspreken van wat er speelt al een groot verschil maakt. Ikzelf ervoer dat in deze vakantie door een caissière in een Franse supermarkt en een Mariabeeld in een oude kerk.

Opgejaagd gevoel

Vakantie is voor mij vaak een periode waarin ik, door het wegvallen van mijn gelukkig vrij stabiele dagelijkse leven, ‘mezelf tegenkom’. Ik koester weliswaar ieder jaar de illusie dat met een goede organisatie en goed overleg de landing zacht zal zijn en ik zonder figuurlijke hobbels heerlijk zal uitrusten. Dit jaar lukte dat in ieder geval niet echt. Het weer werkte niet echt mee, de weggetjes diep in de Franse provincie waren smal, eindeloos kronkelig, en eigenlijk was er niet zoveel nodig om een sluimerend gevoel van me bedreigd en getreiterd voelen op te roepen.

Bij het verlaten van de tolweg weet ik de richting even niet: links of rechts? Toch rechts! Daar rukt een touringcar op, achter mij Franse auto’s. Ik kies ervoor om de touringcar voor te laten, tot onvrede van iemand achter mij. Toeteren! Een paar kilometer later begint een kronkelige weg door bergland. Ja, je mag hier 80, maar dat valt niet mee als je de weg niet kent. Het zal een terugkerende situatie blijken te zijn, ook als ik op bredere wegen wel de maximumsnelheid-plus-een-paar-kilometer aanhoud. Ik voel me opgejaagd door automobilisten achter me en dat is niet alleen maar inbeelding. Daarbij komen dan de gladde koppen van populistisch rechts op verkiezingsposters (en de kabinetsformatie 2024 in Nederland die ik misschien beter niet kan volgen).

Op één van de laatste dagen van de vakantie ga ik er alleen op uit. Ik houd van Romaanse kerken en daarvan wil ik er één bezoeken waar ik jaren geleden al eens was, maar toen nauwelijks oog voor had gehad. Daar wordt verbouwd, slijptollen in plaats van stilte. Voeg daarbij zo’n 60 Duitse toeristen die zich prima hebben voorbereid en dat elkaar ook willen laten weten. Tegen het  middaguur houd ik het voor gezien. Ik besluit mijn geluk 50 km verderop te zoeken in een kerk waarvan ik eerder dacht dat hij te ver weg zou zijn, maar nu heb ik tijd genoeg. Weer voel ik me opgejaagd op de weg. De kerk is tussen de middag gesloten, dan maar eerst boodschappen doen en tanken. Tanken lukt niet: bankpas wordt niet geaccepteerd, creditcard ook niet. Kan gebeuren. Boodschappen dan maar. En dan rolt er midden in het gangpad een grote pot ratatouille (ja, met veel tomatensaus) uit mijn karretje. Ik zie nergens een medewerker, voel me inmiddels behoorlijk wiebelig. Eindelijk zie ik iemand bij de verste kassa. Een jonge vrouw knikt me vriendelijk toe, ziet waarschijnlijk iets van mijn ontreddering en zegt vanachter haar bril “Dites-moi tout!” Vertel me alles maar! Ik slik, zeg dat ze dat goed ziet en dat ik een pot (wat is daarvoor ook alweer het Franse woord?) ratatouille heb laten vallen. Geen probleem, als ik even laat zien waar dat is zal zij het opruimen.

Er breekt iets in me

De blik en de woorden van de vriendelijke jonge vrouw maken dat er iets in me breekt. Dat zal van buiten niet zo te zien zijn, maar ik voel me alsof de angst en het gevoel van opgejaagd zijn plaatsmaken voor tranen en zachtheid. Dat gevoel wordt dieper als ik wat later de kerk binnenstap, er een orgel blijkt te spelen en het licht daar zacht is. Mooi beeldhouwwerk ook, met een menselijke maat. Wat een verademing!

Ook in de kerk: een wonderlijk Mariabeeld (zie foto). Bekend als “Vierge au manteau” of “Vierge auxiliatrice”, dus Maagd met mantel of Helpende maagd. Als we dat ‘maagd’ even met een korreltje zout nemen blijft het beeld alsnog ijzersterk. Aan de voeten van Maria schuilen allerlei mensen onder haar mantel. Ik stel me voor hoe mensen hier eeuwenlang alles aan Maria toevertrouwden wat hen bezwaarde, ook nu nog staan er kaarsjes in de kapel waar het beeld staat. “Dites-moi tout!”

Op de terugweg voel ik me overigens al snel weer opgejaagd, merk ik. Het is reden voor me om de ervaring van opgejaagd worden verder te onderzoeken. Ik kom uit op een periode in mijn jeugd waarin ik gepest werd op school. Wat nu vooral binnenkomt is de herinnering dat ik, om de pesters te ontlopen, na schooltijd via de steegjes achter de huizen terug naar huis fietste. Dat lukte meestal. De angst was er niet minder om. In die tijd was er niemand die ik ‘alles kon vertellen’, of in elk geval voelde ik niet die mogelijkheid.

Alles = nare ervaringen én levenslust

Ik doe dat nu wel. Eerst aan mezelf, dan aan mijn partner. Ik krijg nu ook weer contact met een deel van mezelf dat zich in die tijd, ondanks alles, goed kon blijven voelen. Een guitig joch dat helder uit zijn ogen kijkt en het leuk vindt om te leren, te fietsen en muziek te maken. Mijn uitdaging voor nu, 45 jaar later, om beide ervaringen er te laten zijn. “Dites-moi tout!” Alles is alles, niet alleen de angst en het opgejaagde gevoel, ook de levenslust. Niet alleen de optimistische levenslust, ook de angst en het opgejaagde gevoel.

In mijn praktijk komen veel mensen die in hun leven slachtoffer zijn geweest van geweld of verlies (zie https://www.acupunctuur-en-heling.nl). Juist mensen die, net als ik, zich na deze ervaringen redelijk tot goed hebben gered in hun leven worden later in hun leven vaak alsnog geconfronteerd met hun vroegere ervaringen. Dat kan zijn in onverwachte conflicten, ‘overdreven’ gevoelens van bedreigd voelen (zoals in mijn vakantie) of onverklaarbare lichamelijke klachten. Regelmatig zegt iemand na een eerste gesprek, de intake, dat alleen het uitspreken van wat er speelt al een groot verschil maakt. Ikzelf ervoer dat in deze vakantie door een caissière in een Franse supermarkt en een Mariabeeld in een oude kerk.

Koos van Kooten
augustus 2024