www.benshen.nl

Acupunctuur en menselijke ervaring


Benshen > Artikelen > Hulpverlening > De ervaren acupuncturist

 

De ervaren acupuncturist

Op 13 april 2019 verzorgde Koos van Kooten een lezing over het onderwerp ‘De ervaren acupuncturist’ voor ongeveer 70 NVA-leden. De gebruikte dia’s van deze lezing zijn hier te vinden. Dit artikel biedt vooral de inhoud van de tweede helft van de lezing, en dan vooral datgene wat niet op de dia’s staat, maar wel tijdens de lezing werd uitgediept. Hierbij gaat het vooral over de vraag hoe je ‘ervaren’ wordt en waaraan je dat kunt merken in je werk.

Binnen de Chinese geneeskunde wordt grote waarde gehecht aan het opdoen van ervaring. Wie veertig jaar gewerkt heeft als acupuncturist of kruidengeneeskunde maakt grote kans om als ‘ervaren’ te worden gezien. Tegelijkertijd is wel duidelijk dat alleen het aantal jaren of het aantal gewerkte uren niet voldoende is om ‘ervaren’ te worden. Zónder al die jaren is het echter onmogelijk om ‘ervaren’ te worden. Wat gebeurt er in al die jaren? Of beter: wat kan er gebeuren en waaraan merk je of iemand zich zo ver ontwikkeld heeft dat je hem of haar ‘ervaren’ kunt noemen?

Jing - Qi - Shen

Chinese geneeskunde maakt gebruik van basisprincipes die ruim de mogelijkheid bieden om ze te gebruiken voor een beter begrip van de ontwikkeling die je als mens kunt maken. Het meest bekende is de drietrap van de Drie Schatten: Jing - Qi - Shen. De mens wordt geboren met potentie, zoals aanwezig in de Jing, maar deze is niet verwezenlijkt. Naarmate de mens zich ontwikkelt komen als het goed is ook de dimensies Qi en Shen meer en meer naar voren. Een zinvolle indeling is daarbij:

  • Jing: potentie; niet verwezenlijkt; instincten; pre-persoonlijk
  • Qi: in concreetheid toenemend verwezenlijken van potentie; emoties en gedachten; persoonlijk
  • Shen: in concreetheid èn in verbinding met grotere geheel verwezenlijken van potentie; geest; transpersoonlijk

In het begin van het leven reageert de mens op behoeftes, kan niet goed onderscheid maken tussen zichzelf en de wereld, zichzelf en de ander.
Gaandeweg leert de mens hoe dat moet: leven op aarde. Hij leert onderscheid maken tussen zichzelf en de wereld, zichzelf en anderen, leert de regels die er gelden en leert die steeds beter toepassen. Hij ontwikkelt een persoonlijkheid. Om te kunnen functioneren binnen de samenleving, als partner, ouder, collega, hulpverlener is dit onontbeerlijk. Rekening houden met een ander, op een respectvolle manier voor jezelf op kunnen komen, afspraken kunnen maken en nakomen, keuzes kunnen maken met oog op de toekomst, onderscheid kunnen maken tussen belangrijke en minder belangrijke zaken zijn allemaal onmogelijk zonder op zijn minst enige persoonlijkheidsontwikkeling. Tegelijkertijd ontstaat er dus een ‘ego’. Deze term heeft een wat negatieve bijklank, als iets waar je zo snel mogelijk geen last meer van zou moeten hebben, maar om te beginnen is het belangrijk om überhaupt een ‘ego’ op te bouwen. “Je kunt pas niemand worden als je iemand bent geworden”.
Naarmate de mens beter weet hoe het werkt, mens-zijn, worden ook de nadelen van de persoonlijkheid duidelijker: deze is behoorlijk gehecht aan van alles en nog wat: behoeftes, macht (al dan niet openlijk), emoties (je wilt ze niet of je wilt ze niet kwijt), overtuigingen (’zo zit het en niet anders’), zelfbeeld. Naarmate het leven voortschrijdt ontstaat de mogelijkheid om een aantal van deze gehechtheden los te laten. Dat wil niet zeggen dat je je niet meer aan de regels houdt die je geleerd hebt, maar dat je beseft dat er meer is dan dat: de werkelijkheid is nog veel en veel ruimer dan je voor mogelijk hield, en je blijkt zelf ook veel meer mogelijkheden te hebben tot menszijn op een wezenlijker niveau. Vaak wordt dat wezenlijker niveau beschreven als het ontwikkeld hebben van kwaliteiten.
Het is belangrijk om te zien dat de ontwikkeling een verschuiving van identificatie inhoudt. Elke ontwikkelingsstap (en deze driestap is een héél grove indeling) betekent dat de vorige identificatie plaatsmaakt voor een nieuwe. Er zijn daarbij ook nog eens verschillende ontwikkelingslijnen te onderscheiden. Daarbij wordt de vorige stap vaak eerst afgezworen en als het goed is vervolgens geïntegreerd. Wat niet geïntegreerd wordt kan later als ‘schaduw’ behoorlijk van zich doen spreken...

Ontwikkelen als acupuncturist

Als het goed is heb je als beginnende acupuncturist een aantal basale vaardigheden onder de knie, zowel professioneel als privé. Je hebt geleerd om een redelijk adequate diagnose te stellen, je kent redelijk adequate behandelingen, je doet geen al te gekke dingen in het contact met patiënten. Als het goed is ben je in staat en bereid om nog een heleboel bij te leren. Terugkijkend zul je waarschijnlijk een aantal van de veranderingen die ik hieronder beschrijf bij jezelf herkennen. Ik beschrijf steeds hoe een (relatief) beginnende acupuncturist vaak functioneert en wat een (relatief) ervaren acupuncturist in de loop van de tijd bijleert op dat vlak.

(relatief) onervaren (relatief) ervaren
mentale onrust / ongeduld / ‘overal en nergens’  mentale rust / geduld / gegrond en met open hart en verstand
(meer) bezig met ‘wat moet ik?’  (meer) bezig met inspelen op situatie en wat daarin nodig is
staat, zit en ademt vaak gespannen  staat, zit en ademt meestal ontspannen
ofwel te hoge of te lage dunk van eigen kunnen  kent eigen mogelijkheden en beperkingen
niet-weten = nederlaag  niet-weten = reden tot onderzoek of erkennen van beperking
kan moeilijk schakelen tussen inhoud / betrekking  kan schakelen tussen inhoud / betrekking
heeft fragmentarisch beeld van patiënt, overwaardeert de aspecten die hij kan waarnemen  heeft omvattender beeld van patiënt, kan relatief belang van verschillende aspecten onderscheiden
heeft moeite te onderscheiden tussen eigen concepten en patiënt als levende werkelijkheid  ziet concepten als hulpmiddel om levende werkelijkheid van de patiënt te doorgronden en daar op in te spelen

Ontwikkelingslijnen en evenwichtige ontwikkeling

De hierboven geschetste ontwikkeling is alleen mogelijk als je je in de loop van de jaren redelijk evenwichtig hebt ontwikkeld. Er is daarbij een groot aantal ontwikkelingslijnen te onderscheiden, waarbij ieder zijn sterke en minder sterke kanten zal hebben. In dit artikel ontbreekt zoals gezegd de plaats om daarover meer te schrijven. Onderaan deze pagina vind je in een kader een groot aantal mogelijke ontwikkelingslijnen.
Het is mijn overtuiging dat het voor iedere acupuncturist, (relatief) onervaren en (relatief) ervaren, belangrijk is om oog te hebben en te houden voor mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen. Zie de foto bij dit artikel voor mijn aanbevelingen om levenslang leren (dat wil zeggen: het bewust opdoen van ervaring) te bevorderen.

lezing_na_ALV_2019_klein.jpg

 

Koos van Kooten

ontwikkelingslijn overzicht verschillende stappen
cognitief magisch denken / concreet denken / denken in concepten / denken óver het denken
"waarheid" er is één waarheid (niet in staat andere waarheid waar te nemen) / er zijn méér ideeën over de waarheid, maar alleen mijn idee is waar (de anderen zijn misleid etc., maar met de juiste informatie zijn ze te overtuigen) / er zijn méér ideeën over de waarheid en ze zijn allemaal even waar (iedereen heeft gelijk en niemand heeft gelijk, relativisme) / er zijn méér ideeën over de waarheid, maar sommige ideeën zijn in een bepaalde situatie meer valide dan andere ideeën (bijv. omdat ze meer omvattend zijn), daarom kies ik daar voor / er is één ultieme waarheid, maar deze sluit andere minder ultieme waarheden in, niet uit
voelen van lijf niets / alleen extreme prikkels (topje van ijsberg) / grote verschillen (bijv. spanning / ontspanning, warm / koud) / meer subtiele verschillen (bijv. ‘spanning in mijn keel, maar ook een tinteling’) / in staat om continue flow van verandering waar te nemen
voelen eigen emotie niets / alleen extreme (vluchten of vechten) / basisemoties (bang, boos, blij, bedroefd, bezorgd) / meer subtiele emoties (spijt, verlangen etc.) / in staat om continue flow van verandering waar te nemen
verplaatsen in anderen anderen, welke anderen? / meevibreren met anderen / projecteren van eigen gevoel op anderen / onderscheiden eigen gevoel en dat van een ander / bewust kunnen afstemmen op ander
wie verdient een goede behandeling? alleen ikzelf (egocentrisch) / alleen wie er dicht bij mij staat (clan of familie, evt. ‘volk’ of ‘ras’) / iedereen die mijn levensovertuiging deelt (bijv. geloof of ‘westerse waarden’) / iedereen, ongeacht eigenschappen (iedereen is namelijk gelijk) / iedereen, maar dat betekent niet dat ik alles van iedereen goed vind
wie bepaalt wat er mag (normen) alleen mijn eigen behoeften / de belangen van mijn clan / de normen van mijn levensovertuiging (ideologie) / iedereen voor zichzelf (alles mag, zolang je een ander niet schaadt) / ikzelf, flexibel rekening houdend met anderen en de omgeving
autonomie / omgang met gebeurtenissen speelbal (alles overkomt me, geen bewustzijn) / slachtoffer (alles overkomt me, en dat is naar) / bestrijder (ik zorg ervoor dat het gaat zoals ik wil) / deelnemer (ik kan voelen wat gebeurtenissen met mij doen en kan er voor kiezen om daar wel of niet op te reageren) / onderzoeker (ik kan nieuwe manieren uitproberen om met gebeurtenissen om te gaan) / innerlijke autoriteit (ik weet wat voor mij belangrijke waarden zijn en ik kies van daaruit hoe ik wil omgaan met gebeurtenissen)

 

NB: iedereen bevindt zich bij al deze ontwikkelingslijnen op een bepaald niveau, maar het kan zijn dat iemand op verschillende lijnen een heel verschillend ontwikkelingsniveau heeft (extreme voorbeelden: iemand die zich uitstekend in een ander kan verplaatsen en alleen zijn eigen behoeften van belang vindt; of iemand die in staat is om een continue flow van subtiele energieën waar te nemen en magisch denkt; of iemand die cognitief zeer ver gevorderd is maar zijn lijf niet kan waarnemen); dit kan behoorlijke verwarring (en lijden bij iemand zelf of bij anderen) teweeg brengen

 

 

gemeenschappelijk kenmerk van al deze ontwikkelingen: toenemende differentiatie; toenemende tolerantie van complexiteit; minder egocentrisch; uiteindelijk meer geïndividueerd; kortom: flexibel op eigen benen kunnen staan en van daaruit in relatie kunnen zijn / gaan – open hart en open denken en open geest

 

 

 

© Koos van Kooten, De Kraanvogel – Acupunctuur, 2003 – 2019